ZESPÓŁ SZKÓŁ W GOZDZIE
strona głównanapisz do nas

KULTURA POLSKA NA TLE TRADYCJI ŚRÓDZIEMNOMORSKIEJ.

Ścieżka edukacyjna dla gimnazjum.

Program autorski

 

OPRACOWAŁA
MAŁGORZATA BIENIAS

 

 

 

 

 

Podstawa programowa dla ścieżki edukacyjnej
„Kultura polska na tle tradycji śródziemnomorskiej”
zawarta w Dzienniku Ustaw Nr 14 z dnia 15. 02. 1999r.

III Etap kształcenia.

 

Cele edukacyjne

  1. Rozumienie ciągłości rozwoju kultury i trwałości ludzkich osiągnięć.
  2. Wiązanie aktualnych wydarzeń społecznych, politycznych i kulturalnych z przeszłością.
  3. Dostrzeganie w kulturze antycznej korzeni tożsamości kulturowej Polski i Europy.

 

Zadania szkoły
Uświadomienie uczniom związków współczesnej kultury (przede wszystkim polskiej) z kulturą grecką, rzymską i chrześcijańską.

  1. Przygotowanie uczniów do samodzielnego poszukiwania źródeł i przyczyn konkretnych zjawisk naszej cywilizacji i kultury.
  2. Ułatwienie rozumienia aktualnych wydarzeń kulturalnych i społecznych przy wykorzystaniu szeroko rozumianej wiedzy o świecie starożytnym.
  3. Ułatwienie rozumienia i stosowania popularnych zwrotów, sentencji, powiedzeń i wyrażeń łacińskich, z czasów starożytnych i późniejszych, obecnych w kulturze i języku polskim.
  4. Ułatwienie posługiwania się terminologią współczesną opartą na językach klasycznych i nowożytnych.

 

 

Treści nauczania

  1. Chronologia starożytności.
  2. Elementy historii i geografii świata starożytnego.
  3. Wybrane zagadnienia z życia codziennego Greków i Rzymian.
  4. Znaczenie mitologii, misteriów, obrzędów, świąt i uroczystości.
  5. Rola igrzysk olimpijskich i widowisk teatralnych.
  6. Podstawowe wiadomości o dziejach języka, alfabetu, pisma.
  7. Przykłady literatury i sztuki starożytnej Grecji i Rzymu.
  8. Powstawanie kultury chrześcijańskiej i jej związki z kulturą Grecji i Rzymu.
  9. Obecność wartości świata starożytnego w średniowieczu i nowożytnej Europie.
  10. Rola filozofii greckiej, prawa rzymskiego i Biblii w kulturze polskiej.

 

 

Osiągnięcia

  1. Dostrzeganie związków między kulturą współczesną a starożytną kulturą Grecji i Rzymu oraz chrześcijaństwem pierwszych wieków.
  2. Posługiwanie się słownikami w celu zrozumienia i interpretacji popularnych zwrotów, sentencji, pojęć i terminów pochodzących z języków klasycznych.
  3. Wykorzystywanie wiedzy o kulturze śródziemnomorskiej w kolejnych etapach edukacji oraz w życiu społecznym i zawodowym.
  4. Poszukiwanie, gromadzenie i wykorzystywanie informacji pozwalających na interpretację współczesnych wydarzeń w świetle początków kultury śródziemnomorskiej.

 

 

 

SZCZEGÓŁOWE CELE KSZTAŁCENIA

 

Wiadomości

 

Uczeń:

  • podaje ramy czasowe starożytności,
  • omawia warunki naturalne cywilizacji Wschodu i cywilizacji śródziemnomorskich,
  • wymienia przyczyny narodzin najstarszych cywilizacji,
  • zna osiągnięcia najstarszych cywilizacji,
  • wymienia wybitnych polskich archeologów śródziemnomorskich i ich osiągnięcia,
  • przedstawia warunki życia codziennego Greków i Rzymian,
  • zna różnice w sposobie wychowywania dzieci w Grecji i Rzymie,
  • wymienia zajęcia ludności Grecji i Rzymu,
  • wyjaśnia na czym polegała sytuacja niewolników w starożytności,
  • wie czym są mity i mitologia,
  • podaje przykłady mitów greckich i rzymskich, zna zwroty mitologiczne funkcjonujące we współczesnym świecie,
  • zna bogów greckich i rzymskich i wymienia przedmiot ich opieki,
  • wie kiedy odbyły się pierwsze igrzyska starożytne i podaje ich przebieg,
  • zna historię teatru antycznego,
  • omawia historię pisma,
  • wymienia przykłady literatury Grecji i Rzymu,
  • podaje przykłady budowli, zabytków Grecji i Rzymu,
  • zna genezę chrześcijaństwa oraz główne założenia,
  • wie czym jest Biblia i jaką odgrywa rolę dla chrześcijan,
  • wymienia osiągnięcia Greków i Rzymian,
  • wyjaśnia jaką rolę odegrała filozofia na przestrzeni wieków,
  • podaje przykłady motywów biblijnych w literaturze polskiej,
  • definiuje główne maksymy prawa rzymskiego,
  • zna znaczenie poznanych pojęć.

 

 

Umiejętności

  • określa wiek, połowę, tysiąclecie podanej daty,
  • wskazuje miejsca narodzin najstarszych cywilizacji i określa ich warunki naturalne przy użyciu mapy,
  • omawia różnice w wychowywaniu dzieci w Atenach, Sparcie, Rzymie,
  • dokonuje porównania zajęć starożytnych z zajęciami wykonywanymi obecnie,
  • analizuje, w jaki sposób starożytni nie respektowali praw człowieka,
  • objaśnia rolę religii w starożytności,
  • stosuje odpowiednio zwroty i wyrażenia mitologiczne,
  • wskazuje podobieństwa i różnice pomiędzy igrzyskami starożytnymi a współczesnymi,
  • wyjaśnia rolę igrzysk dawniej i dziś,
  • wskazuje podobieństwa i różnice pomiędzy teatrem antycznym a współczesnym,
  • omawia jaką rolę odegrało pismo w życiu człowieka,
  • udowadnia obecność łaciny w języku polskim,
  • dokonuje prezentacji zabytków kultury i sztuki antycznej,
  • dokonuje analizy i interpretacji dzieł starożytnych,
  • wyjaśnia cechy charakterystyczne gatunków literackich,
  • omawia proces narodzin religii chrześcijańskiej, jego przyczyny i skutki dla dalszego rozwoju ludzkości,
  • dokonuje analizy fragmentów biblijnych świadczących o związku chrześcijaństwa z kulturą Grecji i Rzymu,
  • podaje przykłady biblijne dostarczające wiedzy o świecie starożytnym,
  • podaje przykłady obecności wpływów antyku w czasach późniejszych (literatura, sztuka, filozofia, nauka) oraz wyjaśnia ich wpływ na dzieje ludzkości,
  • udowadnia, że prawo rzymskie jest obecne we współczesnym świecie i naszym kraju,
  • objaśnia i podaje przykłady świadczące o wkładzie filozofii starożytnej na rozwój nauki i myśli społecznej w Polsce,
  • analizuje motywy biblijne w literaturze polskiej.

 

 

Postawy

  • dostrzega w kulturze antycznej korzenie tożsamości kulturowej Polski i Europy,
  • wykazuje zainteresowanie historią starożytną,
  • rozumie wkład antyku w procesie ciągłości rozwoju kultury i ludzkich osiągnięć,
  • rozumie aktualne wydarzenia polityczne, społeczne, kulturalne w nawiązaniu do starożytności,
  • wykazuję postawę szacunku w stosunku do osiągnięć cywilizacyjnych na przestrzeni wieków,
  • przejawia postawę tolerancji wobec innych religii, kultur i narodów,
  • respektuje przesłania moralne wynikające z religii chrześcijańskiej.

 

 

L.p.

Treści zawarte w podstawie programowej.

Tematyka zajęć.

Osiągnięcia ucznia.
Uczeń:

Przedmiot

1

Chronologia starożytności.

1.Określanie czasu w historii; wydarzenia p.n.e., ne.

 

2. Pojęcie starożytności oraz zapoznanie ram czasowych epoki.

- potrafi wyjaśnić pojęcia wiek, tysiąclecie, era, nasza era, przed naszą erą, epoka.

- wyjaśnia pojęcie starożytności oraz określa ramy czasowe epoki.

H

 

 

H

2

Elementy historii i geografii świata starożytnego.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

1. Przyczyny narodzin najstarszych cywilizacji Wschodu oraz cywilizacji śródziemnomorskich.

2. Położenie geograficzne i warunki naturalne Mezopotamii, Egiptu, Palestyny, Fenicji, Indii, Chin, Grecji i Rzymu.

 

 

 

 

3. Osiągnięcia najstarszych cywilizacji.

 

4. Wybitni polscy archeolodzy śródziemnomorscy i ich osiągnięcia.

 

 

 - podaje przyczyny narodzin najstarszych cywilizacji.

 

- wskazuje na mapie położenie geograficzne cywilizacji Wschodu i cywilizacji śródziemnomorskich.
- określa warunki naturalne ww obszarów.
- określa związki między warunkami naturalnymi a procesem powstawania państwa.

- wymienia osiągnięcia cywilizacyjne najstarszych cywilizacji.

- wymienia wybitnych polskich archeologów śródziemnomorskich i ich osiągnięcia.

 

H

 

 

H, G

 

 

 

 

 

 

 

H

 

 

H, G

3

Wybrane zagadnienia z życia codziennego Greków i Rzymian.

1. W domu Greka i Rzymianina.

 

 

2. Wychowanie dzieci w starożytnej Grecji i Rzymie.

 

 

 

 

 

3. Zajęcia Greków i Rzymian.

 

 

 

 

4. Problem niewolnictwa w starożytności.

- przedstawia typy budownictwa mieszkalnego uzależnionego od statusu majątkowego starożytnych.

- zna różnice w sposobie wychowywania dzieci w starożytnej Grecji (Sparcie, Atenach) i Rzymie.
- rozumie i stosuje pojęcia „ wychowanie spartańskie”, „ mowa lakoniczna”, „ hoplita”.

- wylicza najważniejsze zajęcia Greków i Rzymian.
- wymienia zawody
starożytne i dokonuje porównania z wykonywaniem ich w czasach współczesnych.

- wie, jaką rolę pełnili niewolnicy w starożytności.
- rozumie potrzebę przestrzegania praw człowieka.

H

 

 

 

H, WOS

 

 

 

 

 

 

H, WOS

 

 

 

 

H, WOS

4

Znaczenie mitologii, misteriów, obrzędów, świąt i uroczystości.

1. Mitologia Greków i Rzymian.

 

 

 

2. Politeizm Greków i Rzymian.

- zna mity greckie i rzymskie.
- stosuje zwroty i wyrażenia związane z mitologią np.
„ syzyfowa praca”, „pięta Achillesowa”.

- wymienia bogów greckich i Rzymskich oraz przedmiot ich opieki.
- wyjaśnia rolę religii w życiu starożytnych.
- wyjaśnia pojęcia: wyrocznia, herosi, misterium, obrzędy.

JP, H

 

 

 

JP, H

 

 

 

 

 

5

Rola igrzysk olimpijskich i widowisk teatralnych.

1. Pierwsze igrzyska starożytne – 776r. p.n.e.

 

 

 

 

 

 

 

2. Narodziny teatru antycznego.

- przedstawia przebieg igrzysk olimpijskich w starożytności i obecne, podając podobieństwa i różnice.
- wyjaśnia rolę igrzysk w starożytności.
- zna postać P. de Cubertaina.
- dostrzega słuszność odtworzenia idei igrzysk olimpijskich w czasach nowożytnych.

- omawia genezę teatru antycznego.
- wskazuje podobieństwa i różnice między teatrem antycznym a współczesnym.
- wyjaśnia rolę teatru dawniej i dziś.

H

 

 

 

 

 

 

 

 

JP, H

6

Podstawowe wiadomości o dziejach języka, alfabetu, pisma.

1. Historia i rodzaje pisma.

 

 

 

 

2. Powstanie alfabetu.

 

 

 

 

 

3. Łacina – jako spuścizna dziejowa.

 

 

 

- zna rodzaje pisma oraz materiał piśmienniczy występujący w Mezopotamii i Egipcie.
- objaśnia rolę pisma w procesie rozwoju cywilizacji.

 

- dokonuje charakterystyki alfabetu Fenicjan, Greków i Rzymian.
- objaśnia znaczenie alfabetu dla rozwoju cywilizacji.
- określa rolę pisarza w społeczeństwach starożytnych.

 

- podaje przykłady świadczące o obecności języka łacińskiego w języku polskim.

H

 

 

 

 

 

JP, H

 

 

 

 

 

JP

7

Przykłady literatury i sztuki starożytnej Grecji i Rzymu.

1 „Iliada” i „Odyseja” – antyczne poematy epickie jako bogate źródło wiedzy o starożytnej Grecji.

 

 

 

2. Komediopisarze i dramatopisarze greccy (Sofokles, Ajschylos, Ezop, Eurypides).

3. Literatura rzymska
( „Eneida” Wergiliusza).

 

 

4. Zwiedzamy Akropol.

 

 

 

 

 

 

 

5. Zwiedzamy Rzym.

- wie, kim był Homer.
- wyjaśnia określenie „kwestia homerycka” oraz „poemat epicki”.
- zna tematykę „ Iliady” i „Odysei”.
- rozumie i stosuje zwroty: „koń trojański”, syreni śpiew”.

- zna głównych przedstawicieli literatury greckiej oraz ich dzieła.

 

- podaje przedstawicieli literatury rzymskiej i ich dzieła.
- rozróżnia gatunki literackie.

- zna główne zabytki starożytnej Grecji: Propyleje, Partenon, Erechtejon, Posąg Ateny Partenos i Promachos, teatr Dionizosa, stadion w Olimpii.
- rozróżnia i charakteryzuje style architektoniczne: dorycki, joński i koryncki.
- wie kim był Fidiasz.

 

- zna główne zabytki Rzymu: Forum Romanum, Koloseum, Cirrus Maximus, Łuk Tryumfalny, termy, akwedukty.

JP, H

 

 

 

 

 

JP, H

 

 

JP, H

 

 

 

Sz, H

 

 

 

 

 

 

 

Sz, H

8

Powstawanie kultury chrześcijańskiej i jej związki z kulturą Grecji i Rzymu.

1. Od wielobóstwa do monoteizmu.

 

2. Pierwsi chrześcijanie.

 

 

 

 

 

 

 

 

3. Chrześcijaństwo- jego rola w kształtowaniu się kultury europejskiej.

 

3. Biblia jako źródło wiedzy o świecie antycznym.

 

 

 

 

 

- charakteryzuje religie politeistyczne oraz ich wskazania moralne.

- wymienia przyczyny tworzenia się chrześcijaństwa w granicach imperium rzymskiego
- wyjaśnia, czym chrześcijaństwo różniło się od religii żydowskiej.
- na podstawie mapy omawia rozprzestrzenianie się chrześcijaństwa.
- wskazuje przyczyny i skutki ekspansji chrześcijaństwa w imperium rzymskim.

- określa znaczenie religii chrześcijańskiej dla kształtowania się kultury europejskiej

- omawia przykłady z Biblii ukazujące związek chrześcijaństwa z Grecją i Rzymem oraz analizuje fragmenty dotyczące zasad funkcjonowania tych państw.

H

 

 

H, R

 

 

 

 

 

 

 

 

R, H

 

 

R

9

Obecność wartości świata starożytnego w średniowieczu i nowożytnej Europie.

1. Filozofia i nauka średniowiecza.

 

 

2. Dziedzictwo starożytności -fundamentem odrodzenia.

 

3. Przejawy świata antycznego w dobie czasów nowożytnych.

 

 

- wie, jaki wpływ na rozwój filozofii i nauki w średniowieczu odegrały poglądy starożytne.

- potrafi wskazać nawiązania do starożytności w dobie odrodzenia.

 

- wskazuje przejawy antyku w dobie nowożytnej (filozofia, budowle, motywy literackie, dzieła sztuki).

JP, H

 

 

 

JP, H, Sz

 

 

JP, H, Sz

10

Rola filozofii greckiej, prawa rzymskiego i Biblii w kulturze polskiej.

 

1. Osiągnięcia Greków i Rzymian.

 

 

 

2. Co z osiągnięć starożytnych ułatwia nam życie dzisiaj?

 

 

 

3. Prawo rzymskie – jego przejawy w naszym kraju.

 

 

4. Filozofia starożytna a filozofia polska na przestrzeni wieków.

 

 

 

 

4. Biblia jako źródło inspiracji twórczej.

- wymienia osiągnięcia Greków i Rzymian ( filozofia, teatr, igrzyska, demokracja, prawo, poczta, termy, budowle, beton, drogi, łuki, mosty).

- wymienia osiągnięcia starożytnych, które mają zastosowanie we współczesnym świecie i naszym kraju.

 

- wie, że prawo rzymskie dało podstawę rozwoju prawa współczesnego.

 

- wie, że filozofia starożytna dała podwaliny rozwojowi filozofii w późniejszych okresach.
- zna znaczenie filozofii starożytnej dla rozwoju nauki polskiej na przestrzeni wieków.

-podaje przykłady motywów biblijnych w literaturze i sztuce polskiej.
- podaje przykłady biblijne świadczące o wartościach nieprzemijających.

H, Sz

 

 

 

H, JP

 

 

 

 

H, WOS

 

 

 

JP, H

 

 

 

 

 

JP, Sz, R

 

 

 

 

 

Procedury osiągania celów.


TEMATYKA

SPOSÓB REALIZACJI

PRZEDMIOT

I. Najstarsze cywilizacje.

  • Wykonanie map świata z zaznaczeniem cywilizacji Wschodu i śródziemnomorskich.

G

II. Życie codzienne Greków i Rzymian.

  • Wykonanie makiety domu Greka lub Rzymianina.
  • Wykonanie gazetki klasowej dotyczącej wychowania dzieci (edukacji) w starożytności.
  • Wykonanie gazetki klasowej – Prawa człowieka.

H

H

 

WOS

III. Osiągnięcia Greków i Rzymian.

  • Wystawienie fragmentu „ Iliady” lub „Odysei”.
  • Inscenizacja walk gladiatorów.
  • Układanie planu i programu wycieczki po starożytnej Grecji i Rzymie – konkurs.
  • Wykonanie glinianych naczyń.

JP

H
JP, H, G

 

SZ

IV. Związki kultury polskiej z kulturą antyczną i chrześcijaństwem.

  • Konkurs wiedzy biblijnej.
  • Konkurs wiedzy o świecie starożytnym.

R
H

Oznaczenia:
JP – język polski
G – geografia
H – historia
Sz – sztuka
Wos – wiedza o społeczeństwie

 

 

 

Plan realizacji ścieżki edukacyjnej w gimnazjum
„ Kultura polska na tle tradycji śródziemnomorskiej”
 na lekcjach historii i wiedzy o społeczeństwie.

 

HISTORIA KLASA I GIMNAZJUM


Temat

Nr treści

  • Prehistoria i historia, czyli wstęp o czasie.

1

  • Życie nad wielkimi rzekami.

2

  • Od Sumerów do wieży Babel.

2

  • W Egipcie faraonów.

2

  • W świecie Biblii.

2

  • Od rysunków naskalnych do alfabetu.

6

  • Świat Hellenów.

2

  • Wierzenia starożytnych Greków.

4

  • Igrzyska olimpijskie.

5

  • W Sparcie.

3

  • Demokratyczne Ateny.

9

  • Z wizytą w antycznych Atenach.

7

  • W teatrze ateńskim.

5

  • Poeci i filozofowie.

9

  • Życie w wiecznym Mieście.

3

  • Osiągnięcia Rzymian.

10

  • Wśród wielu bogów.

4

  • Pierwsi chrześcijanie.

8

  • Między starożytnością a średniowieczem.

1

  • Kultura wieków średnich.

9

  • Kultura późnego średniowiecz w Polsce.

9

 

HISTORIA KLASA II GIMNAZJUM


Temat

Nr treści

  • Kultura odrodzenia w Europie.

9

  • Odrodzenie w Polsce.

10

  • Sarmatyzm i kultura baroku.

10

  • Oświecenie w Europie.

9

  • Gospodarka i kultura w czasach stanisławowskich.

10

 

WIEDZA O SPOŁECZEŃSTWIE KLASA I GIMNAZJUM


Temat

Nr treści

  • Państwo.

2

  • Pomysły na państwo idealne.

9

 

WIEDZA O SPOŁECZEŃSTWIE KLASA II GIMNAZJUM


Temat

Nr treści

  • Prawa i wolności człowieka.